Το 2008 ήταν μια από τις πιο όμορφες δημοσιογραφικές χρονιές της εφημερίδας “ο Εδεσσαίος”. Ήταν μια χρονιά γεμάτη με πάρα πολλά ταξίδια τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό, με σπάνιες συνεντεύξεις και αμέτρητες εμπειρίες.
Ως εκδότης της μηνιαίας εφημερίδας «Ο Εδεσσαίος», μπαίνοντας στον χειμωνιάτικο Δεκέμβριο του 2008, καθόμουν με τον φίλο μου, τον Geo, στο πλυντήριο αυτοκινήτων του. Από το ραδιόφωνο άρχισε να ακούγεται το τραγούδι του Κώστα Τουρνά «Το 2009 θα ‘μαι 60 χρονών κι εσύ ελπίζω να φαίνεσαι νέα».
Γυρίζω και του λέω: «Είναι τέλη του 2008. Σε έναν μήνα μπαίνει το 2009. Το τραγούδι αυτό έρχεται ακριβώς στην ώρα του. Λες να πάω να τον βρω και να του ζητήσω να μου παραχωρήσει μια συνέντευξη με αφορμή αυτό το τραγούδι;»
Ο Geo, γνήσιος ροκάς και πολύ φαν του Τουρνά, μου απάντησε χωρίς δεύτερη σκέψη: «Είμαι μέσα. Γίνομαι χορηγός αυτής της συνέντευξης!»
Μαζί με ένα ακόμη κατάστημα, το PaMil, του Παύλου Μυλωνά, εξασφάλισα δύο μικρές χορηγίες. Πήρα το απλό τρένο το βράδυ και ξεκίνησα για την Αθήνα φτάνοντας το επόμενο πρωί.
Τότε υπήρχε μια τηλεφωνική υπηρεσία του ΟΤΕ μέσω της οποίας μπορούσες να βρεις σταθερά τηλέφωνα. Ρώτησα για τον Κώστα Τουρνά, πήρα τον αριθμό του και είχαμε μια πρώτη επαφή από την Έδεσσα, μόλις έφτασα στον σταθμό της Αθήνας, περπάτησα αρκετά μέχρι το κέντρο. Του τηλεφώνησα ξανά, το σήκωσε έπειτα από λίγο και του συστήθηκα ξανά.
«Είμαι από την Έδεσσα, ονομάζομαι Τάσος Δούκλης και είμαι τοπικός δημοσιογράφος που είχαμε μιλήσει…»
Η απάντησή του ήταν άμεση και ιδιαίτερα ευγενική. Μου έδωσε τη διεύθυνσή του και σε λίγη ώρα βρισκόμουν στο σπίτι του. Με υποδέχθηκε θερμά, με κέρασε ένα αναψυκτικό και ξεκινήσαμε αμέσως τη συζήτησή μας.
Έβγαλα το μαγνητοφωνάκι και τον άφησα να μιλάει. Είχε εξαιρετικό λόγο και πλούσιο λεξιλόγιο. Ανέλυσε κάθε πτυχή του τραγουδιού, αλλά η κουβέντα μας δεν έμεινε μόνο εκεί. Συζητήσαμε για τη μουσική, τη ζωή και πολλά ακόμη θέματα.
Με αφορμή λοιπόν τη χθεσινή υπέροχη συναυλία του Κώστα Τουρνά στο Θέατρο Μαυροβουνίου μαζί με τον Διονύση Τσακνή, θυμήθηκα εκείνη τη μέρα. Ίσως σήμερα να μην έχει ιδιαίτερη σημασία, όμως για εμένα αποτελεί μια πολύ όμορφη δημοσιογραφική ανάμνηση και θέλησα να τη μοιραστώ μαζί σας.
Η εφημερίδα «Ο Εδεσσαίος» ήταν μια μηνιαία έκδοση που ασχολούνταν με ταξίδια στο εξωτερικό, συνεντεύξεις από όλη την Ελλάδα, αλλά και με τα τοπικά θέματα της Έδεσσας, πολλές φορές θέτοντας δύσκολες και πολύ τρελές ερωτήσεις στους τότε πολιτικούς που διοικούσαν την πόλη και την κράτησα με νύχια και με δόντια για 9 ολόκληρα χρόνια!
Και τώρα, με ιδιαίτερη συγκίνηση, ακολουθεί εκείνη η συνέντευξη του 2008 με τον αγαπημένο καλλιτέχνη Κώστα Τουρνά έπειτα από 18 χρόνια από τότε που είχαμε συναντηθεί!
Τ.Δ.: Γράψατε ένα τραγούδι το οποίο λέει «το 2009 θα ’μαι 60 χρονών και συ ελπίζω να φαίνεσαι νέα». Η γυναίκα του τραγουδιού είναι υπαρκτή; Αν ναι, είναι όμορφη στα μάτια σας;
Κώστας Τουρνάς: Καταρχήν να σου πω ότι όταν το έγραφα ήταν πάρα πολλά χρόνια πίσω. Το 2009 ήταν μια μυθική ημερομηνία, σαν να πεις σήμερα το 2032. Έτσι το ένιωθα εγώ, ήταν κάτι έξω από εμένα, σαν να μιλάς για επιστημονική φαντασία.
Παρ’ όλα αυτά, αισθάνομαι τυχερός που διανύω το 2009. Έπειτα, αυτό το «60 χρονών» μου φαινόταν τεράστιο, μου φαινόταν απίστευτο, παρ’ όλο που και τότε υπήρχαν άνθρωποι που μπορούσαν να ζήσουν 60 και 70 χρόνια. Αυτό που γράφω είναι κάτι που είναι περισσότερο όνειρο, ένα ταξίδι στο μυαλό παρά από όταν βλέπω κάτι. Το τραγούδι λέει κι άλλα πράγματα. Λέει τότε που ο πλανήτης μας θα είναι οπλοστάσιο κι οι δρόμοι θα μοιάζουν μ’ αρένα…
Τ.Δ.: Είναι προφητικό δηλαδή…
Κώστας Τουρνάς: Είναι προφητικό αλλά με έναν τρόπο ενστικτώδη. Δεν είναι ότι βλέπω κάτι ή ότι ξέρω κάτι ή έχω μια πεποίθηση ότι θα συμβεί αυτό. Σ’ εκείνο που έχω την πεποίθηση είναι ότι ο άνθρωπος, ενώ προβλέπει προς την ανθρώπινη φύση του να είναι πολύ καλύτερος από τα ζώα, κουβαλάει το ζώο μέσα του, δηλαδή κουβαλάει την αυτοκαταστροφή του, κουβαλάει κακία. Από αυτά που θα ήθελε να απαλλαγεί, πολλές φορές δεν τα καταφέρνει και αυτά μένουν στάσιμα.
Λέω λοιπόν ότι ζούμε χρόνια που είτε ένα ποσοστό είτε μία ομάδα, ένας αριθμός ανθρώπων, συμπεριφέρονται με έναν διαβολικό τρόπο, δηλαδή εναντίον των πολλών. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν χάσει το μέτρο.
Αν εσύ στην ηλικία σου ξαφνικά μια μέρα ήθελες να κάνεις δώρο κάπου και δεν είχες λεφτά και πήγαινες στο παντελόνι του πατέρα σου και έπαιρνες 20 ευρώ, αυτό που θα κράταγες σαν βάρος, σαν ενοχή, παρόλο που το έκανες. Εγώ πιστεύω ότι οι άνθρωποι οι οποίοι ταλαιπωρούν τον κόσμο με τα δικά τους ζητούμενα δεν έχουν καμία ενοχή. Ο άνθρωπος κουβαλάει το ζώο μέσα του και δεν μπορεί να απαλλαγεί. Ο άνθρωπος νιώθει ενοχή για κάτι που δεν είναι σωστό. Έχει μια ευαισθησία, κάτι έχει, και ο πιο σκληρός από μας. Βλέπουμε οικονομικές κρίσεις…
…αυτά δεν γίνονται στην τύχη. Κάποιοι το έχουν κάνει και τα έχουν κάνει με πολύ άσχημη αντίληψη. Όλοι οι άνθρωποι έχουν μια τάση να πηγαίνουν στο χειρότερο και μόνο κάποιες ευνοϊκές συνθήκες αποκλείουν αυτή την πορεία προς το χάος.
Από πολύ μικρό παιδί ένιωθα ότι αυτές είναι οι ισορροπίες μου και γι’ αυτό δεν πίστευα πολύ στην ομαδοποίηση της δράσης και της διεκδίκησης. Θεωρώ ότι τον κόσμο τον κάνει καλύτερο όποιος προσπαθεί πρώτα να καλυτερέψει τον εαυτό του. Πρώτα λέω ότι εγώ είμαι ο χειρότερος από όλους, εγώ έχω να βελτιώσω, εγώ έχω να φτιάξω και μετά να πάω να φτιάξω τον απέναντί μου.
Καταλήγοντας, θέλω να πω ότι για το 2009 ήταν προφητικό, αλλά από ένστικτο και όχι από κάτι άλλο.
Ναι, είναι υπαρκτό πρόσωπο εκείνη για την οποία μιλάω. Είναι εδώ, ευτυχώς. Είναι όμορφη, αλλά η ομορφιά στα μάτια μου δεν ξέρω αν είναι η ίδια για την κοινωνία. Πιστεύω ότι ο καθένας θεωρεί όμορφο αυτό που αγαπά. Δεν πρόκειται να αγαπήσουμε ό,τι δεν γνωρίσουμε και δεν μπορούμε να γνωρίσουμε ό,τι δεν αγαπάμε. Άρα η ομορφιά είναι μια κατάσταση αισθητικής που γεννιέται μέσα από την αγάπη.
Τ.Δ.: Εκείνες τις εποχές ήσασταν κι εσείς Επαναστάτες, γράφατε επαναστατική μουσική. Πώς είδατε τα τελευταία γεγονότα με τα παιδιά που βγήκαν έξω στους δρόμους σε σχέση με εσάς;
Κώστας Τουρνάς: Αν μια παρέα παίξει το παιχνίδι της αλήθειας και κάποιος από την παρέα λέει ψέματα, όλο αυτό το παιχνίδι είναι μάταιο, δηλαδή βρωμίζει και η αλήθεια των πολλών. Θέλω να πω ότι εγώ διακρίνω σε ένα νέο παιδί, το οποίο δεν θα μου άρεσε να τα περιμένει όλα από τους γονείς, αυτό το όνειρο που κλέψανε από όλους. Στην ιστορία της ανθρωπότητας, κανείς δεν είπε έλα να σε φτιάξουμε, να ζήσεις μία σπουδαία ζωή, δεν έχουμε την ικανότητα, δεν είμαστε τέτοια πλάσματα, δεν έχουμε την ευχέρεια να είμαστε άρτιοι, να είμαστε δίκαιοι, τίμιοι. Οι δέκα εντολές, δεν εφαρμόζονται ούτε από έναν, γι’ αυτό και πολλές φορές λέμε, «Άγιος άνθρωπος αυτός που έζησε εκεί, ο Πάτερ Παΐσιος». Τον Άγιο άνθρωπο τον ξεχωρίζουμε σαν σπάνια μονάδα, πάει να πει ότι όλοι μας δεν μπορούμε να ζούμε με το ορθό, αφού δε ζούμε με το ορθό δεν υπάρχει δοσμένο όνειρο για μια καινούρια γενιά κι ούτε θα βρεθεί, ποιος το ‘χει να το δώσει σε ένα νέο παιδί, εκεί λοιπόν υπάρχει μια πλάνη, ή και ένα μέτρο, αυτό που περιμένεις να σου δοθεί, θα έπρεπε να μη λέγεται ότι μας κλέψαν το όνειρο. Θέλουμε τη στοιχειώδη δικαιοσύνη που ζήσαμε τις τελευταίες 5 – 10 γενιές και καλύτερα, κοινωνική δικαιοσύνη, θέλουμε στοιχειώδη τάξη στις σχέσεις των ανθρώπων, ό,τι μπορούν και κάνουν τους ανθρώπους να ζήσουν σε μια κοινωνία, δεν υπάρχει ποτέ τάξη. Πάντα κάποιος κλέβει, πάντα κάποιος εξαπατεί, είναι αυτά τα διαβολάκια που έλεγα πριν, ότι φτάσανε να κυβερνάν τον κόσμο ολόκληρο, έχοντας συσσωρεύσει πλούτο που τον έχουν κλέψει από τον καθένα μας, όχι μόνο από τους νέους που έρχονται αλλά και από τους παλιούς, αλλά και τους παππούδες, και δεν είναι ένοχοι οι παππούδες μας και άμεσα οι πολιτικές διακυβερνήσεις, είναι μέρος της αμαρτίας κι αυτοί, χειροτερεύει η κατάσταση, η αχορταγιά του αδίστακτου γίνεται περισσότερη. Εκεί λοιπόν θα έλεγα ότι μία διαφορά που διακρίνω εγώ είναι ότι εμείς, ζώντας τα χρόνια της εφηβείας και της ωρίμανσης, ζώντας και στην επταετία, με ακόμη χειρότερη καταπίεση και αν θες την έλλειψη του να αισθάνομαι ελεύθερος, αναγκαστήκαμε να στοχεύσουμε τα ζητούμενα. Δηλαδή ο καθένας από μας. Εγώ θυμάμαι τον εαυτό μου 19 ετών, ήξερα τι με ενοχλεί ακριβώς, ήξερα τι πρέπει να αλλάξει ακριβώς, ήξερα τι με πατάει στο λαιμό ακριβώς. Δεν ήτανε κάτι μυθώδες.
Μου κλέβαν τη ζωή και το αύριο και το πώς θα ζήσω.
Πιστεύω ότι η νέα γενιά έχει μέσα της ένα σημαντικό ποσοστό εξαιρετικά σημαντικών προσώπων. Καλύτερους από τους προηγούμενους. Στους υπόλοιπους θα έλεγα λοιπόν ότι οριστικοποιήστε το ζητούμενο, ο καθένας μέσα σας, κι αν ποτέ συνεννοηθούμε όλοι μαζί πάει καλά, αλλά ας ξέρει ο καθένας τι ζητάει από τούτη τη ζωή. Γιατί εγώ δεν είδα έναν άνθρωπο, σε όσα χρόνια ζω, να του έχει δοθεί ζωή ή οι συνθήκες. Ισχύει ένας κανόνας: δεν μπορείς να καταναλώνεις περισσότερα από ό,τι παράγεις. Είναι ανέφικτο. Ποιος θα στα δώσει; Άρα πρέπει να στοχοποιηθούν τα ζητούμενα. Και εκεί διακρίνουμε μία δεύτερη διαφορά. Είναι ότι ο «διαβολάκος» που έλεγα πριν έχει τη μικρή του ομάδα, η οποία παρεισφρέει σε αυτό το παιχνίδι, το αληθινά και ορθά ζητούμενο από τους νέους ανθρώπους σήμερα, και αλλοιώνουν την αλήθεια. Ενώ σήμερα ξέρουμε ότι υπάρχουν παιδιά που δεν θα έπρεπε να πηγαίνουν στα φροντιστήρια για να μπουν σε μια σχολή, ξέρουμε παιδιά που έχουν ρημάξει τον εαυτό τους για να γίνουν καλύτεροι, την ίδια ώρα μπορούν να πάρουν ένα δίπλωμα και να μην μπορούν να το κάνουν τίποτε, να μην τους είναι χρήσιμο πουθενά, και στο τέλος να κάνουν άλλη δουλειά η οποία είναι άσχετη με αυτό που σπούδασαν.
Δεν πιστεύω στη διαδικασία της γενιάς των 700 ευρώ, γιατί κι εγώ ούτε καν είχα 700 αναλογικά, πολύ φτώχεια. Αν λοιπόν πρέπει όλοι να είμαστε με κοστούμι Gucci, με Prada ή να πρέπει όλοι να έχουμε το καλύτερο αυτοκίνητο, θα τα έχουμε όλοι όταν πασχίσουμε αληθινά, κι όχι κλέβοντας, να στήσουμε τη ζωή μας, με έναν τρόπο ώστε μέσα σε μια ζωη να δικαιούσαι να πάρεις δύο-τρία αυτοκίνητα αλλάζοντας τα μέσα σε μια ζωή, να δικαιούσαι να αγοράσεις ένα σπίτι που να χωράει μέσα εσένα, τη γυναίκα σου και τα παιδιά σου, κι όλα αυτά από το έργο μιας ζωής. Αν σταθείς τυχερός και ο πατέρας σου αφήσει ένα τριάρι ή ένα οικόπεδο ή ένα χωράφι, έχεις μεγαλύτερα εφόδια. Εγώ ξέρω ότι οι Θεοί, διότι η δική μου γενιά σχεδόν δεν βρήκε τίποτε, με σπάνιες εξαιρέσεις, κι όταν λέω τίποτα, ΤΙΠΟΤΑ, ούτε περιουσία. Όχι «σου δίνω λεφτά για να πηγαίνεις στα φροντιστήρια», κάνοντας ως πατέρας τρεις δουλειές. Το λέω από τότε, εμένα δεν μου αρέσει ποτέ να χάνω το μέτρο, όχι για να κάνω κήρυγμα σε κανέναν. Ένας νέος ξέρει καλύτερα μόνος του πού κοροϊδεύει τον εαυτό του και πού έχει δίκιο. Η ζωή κερδίζεται ακόμη και σε εμπόλεμες καταστάσεις, ακόμη και σε χαοτικές καταστάσεις. Εγώ θα έλεγα στους νέους πρώτα απ’ όλα να διώχνουν ό,τι τους δηλητηριάζει από δίπλα τους και αλλάζει τον δικό τους στόχο και το δικό τους ζητούμενο ως αρρώστια, να κοιτάνε μια φορά μέσα και μισή έξω και αποκλείεται να μην κερδίσουν τη ζωή τους.
Κάθε καινούργια γενιά έρχεται καλύτερη, κουβαλάει όλη την κτητική εμπειρία που έχει περάσει πριν. Μπορεί τα πράγματα να τα κάνει καλύτερα και να τα ζήσει καλύτερα, αρκεί να θέλει. Μόνο θέλει, δεν υπάρχει «δεν μπορεί». Το «δεν μπορεί» ισχύει για όλον τον κόσμο· τόσο μπορείς, τόσο κάνεις.
Αν δεις τι γινόταν τότε για θέματα Συντάγματος, για θέματα παιδείας, η μαζικότητα και το ζητούμενο ομονοούσαν χωρίς δηλητήριο μέσα τους και χωρίς προβοκάτσιες, περιφρουρημένα ζητούμενα καθαρά. Αυτά θέλετε. Ένας σημερινός νέος θα έλεγε: «Και λίγα ζητάω, αλλά πρώτα μέσα μου.»
Τ.Δ.: – Τώρα τραγουδάτε κάπου;
Κώστας Τουρνάς: – Είμαι, και θα είμαι για όλες τις γιορτές, καλά να είμαστε, αλλά δεν ξέρω από τον Γενάρη και μετά. Είμαι στην «Άνοδο» με τον Κώτσιρα και τον Λάκη Παπαδόπουλο, με μια παράσταση με εξαιρετικές κριτικές. Περάσαμε πολύ καλά εκεί. Χρόνια έχω να πάω σε τόσο μεγάλο χώρο. Οι καλύτερες κριτικές είναι του κόσμου. Δεν είναι να σου πούνε μπροστά «μπράβο, περάσαμε ωραία», αλλά τι μαθαίνεις από το πλάι, κι εκείνο είναι το πιο ευχάριστο. Είμαστε στην οδό Πειραιώς 183 και το μαγαζί λέγεται «Άνοδος Stage». Υπάρχει κι ένας νέος συνάδελφος, ο Δήμος Αναστασιάδης.
Τ.Δ.: – Σας ευχαριστώ πολύ!
